Kırağı, havadaki su buharının soğuk yüzeylerde doğrudan buz kristali olarak birikmesidir. Kırağı, o gece yüzey sıcaklığının 0 °C'nin altına indiğini gösterir; bitkiye zararı ise bitkinin gelişme dönemine bağlıdır. Hava kuruysa kırağı oluşmadan da don olur; buna "kara don" denir ve genellikle daha zararlıdır.
Kırağı bitkiye zarar verir mi?
Kırağının kendisi değil, onu oluşturan düşük sıcaklık zarar verir. Kışın uyanmamış gözler kırağıdan etkilenmez; ama çiçek açmış bir kayısı veya yeni dikilmiş bir domates fidesi aynı gecede zarar görebilir.
Su buharı donarken bir miktar ısı açığa çıkarır; bu yüzden nemli gecelerde sıcaklık daha yavaş düşer. Kuru gecelerde ise bu fren yoktur ve sıcaklık hızla düşer.
Bu konuda sorulanlar2
Kırağı bitkiye zarar verir mi?
Kırağı, yüzey sıcaklığının 0 °C'nin altına indiğinin işaretidir. Zarar bitkinin dönemine bağlıdır: uyanmamış gözler etkilenmez, çiçek, küçük meyve ve fideler zarar görebilir.
Kırağı ile don arasındaki fark nedir?
Don, sıcaklığın bitki dokusuna zarar verecek kadar düşmesidir. Kırağı ise o soğukta havadaki nemin yüzeyde buz kristali olarak birikmesidir. Kırağı olmadan da don olabilir.
Kırağısız don: kara don
Hava kuru olduğunda yüzeyde kırağı birikmez; ama sıcaklık yine 0 °C'nin altına iner. Sabah bahçe yeşil görünür, birkaç saat sonra yapraklar koyulaşır ve sarkar. Çiftçi "kırağı yoktu, nasıl dondu?" diye şaşırır. Kuru ve açık gecelerde, kırağı görmeseniz bile termometreye güvenin.
İlkbahar geç donu ve sonbahar erken donu
- İlkbahar geç donları Türkiye'de çoğunlukla mart ve nisanda, yüksek kesimlerde mayısta görülür. Meyve ağaçları çiçekte ya da küçük meyvede olduğu için en büyük ürün kayıpları bu donlarda yaşanır.
- Sonbahar erken donları ekim ve kasımda görülür; tarladaki sebzeleri, geç dikilen fideleri, narenciyeyi ve henüz olgunlaşmamış sürgünleri etkiler.
Bu konuda sorulanlar1
Nisan ayında zirai don olur mu?
Evet. İç ve Doğu Anadolu'da nisan, yüksek kesimlerde mayıs ayında bile geç donlar görülebilir. Meyve ağaçlarının çiçek ve meyve tutumu dönemine denk geldiği için en zararlı donlar bunlardır.
Kökteki görünmeyen ekip: Bacillus
Fidede ve sebzede soğuğun ilk izi kökte ve yapraktaki morarmada görülür: soğuk toprakta kök büyümesi ve fosfor alımı yavaşlar (Mackay ve Barber, 1984). Dikimle birlikte verilen Bacillus türleri kökün çevresine yerleşir ve fidenin köke tutunmasına yardımcı olur.
Kökü büyütürBacillus amyloliquefaciens
Kök gelişimini destekleyen oksin (IAA) üretir; IAA üretimi bitki gelişimine katkısıyla doğrudan ilişkili bulunmuştur.
Idris ve ark., 2007
Bağlı fosforu çözerBacillus megaterium
Kireçli topraklarda kalsiyuma bağlanmış fosforun bir kısmını organik asitlerle bitkinin alabileceği hâle getirir.
Saeid ve ark., 2018
Kök bölgesini canlı tutarBacillus subtilis
Kök yüzeyinde koloni ve biyofilm kurar. Proverim'in iklim odası marul denemesinde kök uzunluğu 42. günde 8,33 cm'den 27,44 cm'ye çıktı.
Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, 2022
Bacillus bakterilerini yakından tanıyın
Bu konuda sorulanlar1
Bacillus bakterileri fidede ve sebzede ne işe yarar?
Kökün çevresine yerleşir, kök gelişimini destekleyen oksin üretir (B. amyloliquefaciens) ve bağlı fosforun bir kısmını çözer (B. megaterium). Kökü hızla gelişen fide soğuk gecelere daha güçlü girer.
Proverim ne zaman uygulanır?
Bu ürün grubu için uygulama zamanını bahçenizin durumuna göre ziraat mühendisimizle belirleyin. Doz: topraktan 1 L / 200 L su (2 dekara kadar), yapraktan 1 L / 300 L su (3 dekara kadar).
Uygulama zamanını sorFotoğrafını gönderin, ziraat mühendisi baksın.
Bitkinizde gördüğünüz belirtinin soğuktan mı başka bir nedenden mi olduğunu birlikte değerlendirelim.
