Açık ve rüzgârsız gecelerdeki ışıma donunda toprağı akşamdan sulamak, sıra arası otu kısa biçmek, rüzgâr makinesi, ısıtıcı ve kesintisiz yağmurlama işe yarar. Rüzgârla gelen taşınım donunda gece önlemleri zayıf kalır; bitkinin önceden iyi beslenmiş ve köklü olması belirleyicidir. Sebze ve fidede örtü 1–2 °C kazandırabilir. Lastik ve plastik yakmak yasaktır ve bitkiye fayda sağlamaz.
Hangi donda hangi önlem?
- Işıma donu (bulutsuz, rüzgârsız gece): yerde soğuk, yukarıda sıcak hava katmanı oluşur. Rüzgâr makinesi bu sıcak havayı aşağı indirir; ısıtıcılar ve sulama da etkilidir.
- Taşınım donu (rüzgârla gelen soğuk hava kütlesi): sıcak katman yoktur, rüzgâr ısıyı alıp götürür. Rüzgâr makinesi işe yaramaz; yağmurlama ve ısıtma da zorlaşır.
- Buharlaşma donu (yağmur ya da sis sonrası kuru rüzgâr): ıslak çiçek havadan daha soğuk olur. Yağmurlama yanlış zamanda kesilirse bu etkiyi büyütür.
Bu konuda sorulanlar1
Rüzgârlı gecede don olur mu?
Olur. Kuzeyden gelen soğuk hava kütlesiyle oluşan taşınım donunda rüzgâr eser ve sıcaklık gece-gündüz düşük kalır. Bu donlarda rüzgâr makinesi işe yaramaz.
Akşamdan yapılacaklar
- Toprağı sulayın. Nemli toprak gündüz daha çok ısı depolar ve gece geri verir.
- Sıra arası otu kısa biçin. Kısa otlu, sıkı toprak; kabartılmış veya otlu topraktan daha sıcak kalır. Don riskli dönemde toprağı işlemeyin.
- Soğuk havanın yolunu açın. Soğuk hava su gibi aşağı akar. Bahçenin alt kenarındaki sık çit veya duvar soğuk havayı bahçede hapsedebilir.
- Termometreyi çiçek hizasına asın. Meteorolojinin verdiği derece yerden yaklaşık 1,5–2 m yükseklikte ölçülür; açık gecelerde çiçek ve yaprak bundan 1,5–3 °C daha soğuk olur.
Bu konuda sorulanlar2
Don gecesi sulama yapılır mı?
Don beklenen günün akşamında toprağı sulamak faydalıdır; nemli toprak daha çok ısı depolar. Gece yağmurlama ise ancak don başlamadan açılıp buz eriyene kadar kesintisiz sürdürülebiliyorsa yapılmalıdır.
Toprağı çapalamak dondan korur mu?
Hayır, tersine. Kabartılmış toprak gündüz daha az ısı depolar ve gece daha soğuk kalır. Don riskli günlerde toprağı sıkı ve nemli bırakın.
Gece: aktif önlemler
- Yağmurlama: donmakta olan su ısı açığa çıkarır. Ancak su don başlamadan açılmalı ve güneş çıkıp buz tamamen eriyene kadar kesilmemelidir. Su miktarı yetersizse veya rüzgâr fazlaysa zarar artabilir.
- Rüzgâr makinesi: ışıma donunda yukarıdaki sıcak havayı aşağı indirir. Taşınım donunda etkisizdir.
- Isıtıcılar: bahçe kenarına değil, bahçeye dağıtılmış çok sayıda küçük ısıtıcı daha etkilidir.
- Örtü: sebze, çilek ve fidede tülbent (agril) örtü yaklaşık 1–2 °C kazandırabilir; örtüyü gündüz havalandırın.
Lastik, plastik ve atık yakmak yasaktır, havayı kirletir ve bitkiyi korumaz.
Bu konuda sorulanlar2
Don gecesi ateş yakmak işe yarar mı?
Birkaç büyük ateş bahçeyi ısıtmaz. Yerine dağıtılmış küçük ısıtıcılar ışıma donunda bir miktar fayda sağlar. Lastik, plastik ve atık yakmak yasaktır ve sağlığa zararlıdır.
Rüzgâr makinesi her donda çalışır mı?
Hayır. Rüzgâr makinesi, açık ve rüzgârsız gecelerde yukarıda oluşan sıcak hava katmanını aşağı indirerek çalışır. Rüzgârla gelen soğuk hava kütlesinde bu katman olmadığı için işe yaramaz.
Kökten hazırlık: haftalar önce
Gece önlemleri dışarıyı ısıtır; bitkinin içini ise ancak önceden hazırlayabilirsiniz. Kökü güçlü, iyi beslenmiş bir bitki soğuk gecelere daha güçlü girer ve sonrasında daha çabuk toparlanır.
- Çeşit seçimi: yeni bahçede bölgenize uygun, geç çiçeklenen çeşitleri tercih edin.
- Dengeli besleme: sonbahar ve kış sonu aşırı azot, dokuyu yumuşatır.
- Kök bölgesi: soğuk toprakta kökün su ve besin taşıması yavaşlar. Mikrobiyal gübre uygulamasının ilki meyve ağaçlarında gözler uyanmadan önce, topraktan yapılır.
Bu konuda sorulanlar1
Dondan korunmak için gübre var mı?
Hiçbir gübre donu durduramaz. Gübreler bitkinin beslenmesini ve kök gelişimini destekler; iyi beslenmiş, köklü bitki soğuk dönemleri daha güçlü geçirir. Don gecesi önlemleri ayrıca alınmalıdır.
Kökteki görünmeyen ekip: Bacillus
Meyve ağacında soğuğun asıl yükü köke biner: soğuk toprakta kök yavaşlar, fosfor alımı düşer. Mısırda toprak 18 °C iken 25 °C'ye göre kök büyümesi 2,6–5,1 kat, fosfor alımı 2–4 kat düşük ölçülmüştür (Mackay ve Barber, 1984). Gözler uyanmadan toprağa verilen Bacillus türleri kök bölgesine yerleşir; toprak ısındıkça kökle birlikte çalışır.
Bağlı fosforu çözerBacillus megaterium
Kireçli topraklarda kalsiyuma bağlanmış fosforun bir kısmını organik asitlerle bitkinin alabileceği hâle getirir.
Saeid ve ark., 2018
Kökü büyütürBacillus amyloliquefaciens
Kök gelişimini destekleyen oksin (IAA) üretir; IAA üretimi bitki gelişimine katkısıyla doğrudan ilişkili bulunmuştur.
Idris ve ark., 2007
Gelişimi düzenlerBacillus pumilus
Sürgün ve çiçek gelişiminde rol oynayan giberellin ürettiği gösterilmiştir.
Gutiérrez-Mañero ve ark., 2001
Bacillus bakterilerini yakından tanıyın
Bu konuda sorulanlar1
Bacillus bakterileri meyve ağaçlarında ne işe yarar?
Kök bölgesine yerleşir; B. megaterium bağlı fosforun bir kısmını çözer, B. amyloliquefaciens kök gelişimini destekleyen oksin, B. pumilus ve B. licheniformis giberellin ürettiği bildirilmiştir. Donu önlemez; köklü ve iyi beslenmiş ağaç soğuk dönemleri daha güçlü geçirir.
Proverim ne zaman uygulanır?
Bu ürün grubu için uygulama zamanını bahçenizin durumuna göre ziraat mühendisimizle belirleyin. Doz: topraktan 1 L / 200 L su (2 dekara kadar), yapraktan 1 L / 300 L su (3 dekara kadar).
Uygulama zamanını sorFotoğrafını gönderin, ziraat mühendisi baksın.
Bitkinizde gördüğünüz belirtinin soğuktan mı başka bir nedenden mi olduğunu birlikte değerlendirelim.
